Morfin
Morphine · Güçlü opioid analjezik · Ağrı ve sinir sistemi
⚠ Yüksek riskli ilaç
Etki yeri: Beyin (serebrum) Omurilik
Başlıca yan etkilerin yeri: Beyin sapı Akciğerler Kalın bağırsak İdrar kesesi (mesane)
Etki mekanizması
Beyin ve omurilikteki μ-opioid reseptörlerini aktive ederek ağrı iletimini engeller ve ağrı algısını değiştirir. Beyin sapındaki solunum merkezini baskılar.
Kullanım alanları
Şiddetli ağrı (ameliyat sonrası, kanser, miyokard enfarktüsü); palyatif bakımda nefes darlığı.
Yan etkiler
- Solunum depresyonu (en ciddi)
- Sedasyon ve bilinç bulanıklığı
- Kabızlık (tolerans gelişmez)
- İdrar retansiyonu
- Bulantı, kaşıntı, iğne ucu pupil
- Bağımlılık ve tolerans
🚫 Kontrendikasyonlar
- Akut solunum depresyonu
- Akut ağır astım
- Paralitik ileus
- Kafa travması / kafa içi basınç artışı (ventile değilse)
- MAOİ ile birlikte veya son 14 gün içinde
🤰 Gebelik
Dikkatli Doğuma yakın kullanım yenidoğanda solunum depresyonu, uzun kullanım yenidoğanda yoksunluk yapar.
🍼 Emzirme
Dikkatli Kısa süreli kullanım kabul edilebilir; bebeği uyuklama açısından izleyin.
Klinik noktalar ve hasta eğitimi
Kontrollü, yüksek riskli ilaç. Öncesinde ve sonrasında ağrı skoru, sedasyon düzeyi ve solunum hızını değerlendirin. Kurala göre solunum 10–12/dk’nın altına düşerse bildirin. Düzenli laksatif verin. Antidot: nalokson.
⚕️ Eğitim amaçlı içeriktir; doktorun, eczacının veya resmi kaynakların yerini tutmaz. Değerler ve dozlar laboratuvara, ülkeye ve prospektüse göre değişir.